„Melitele” – almanach wirtualny
Nieregularny internetowy almachach „Melitele” poświęcony jest głównie polskiemu romantyzmowi i jego oddziaływaniu na polską kulturę epok późniejszych. Romantyzm polski nie był tylko kopią wzorów zachodnioeuropejskich. Nie był tylko po szkolarsku rozumianą „walką z klasykami”. Wzory i inspiracje płynące z Zachodu przetwarzał po swojemu, a jego polemika z literaturą i światopoglądem poprzedników opierała się w znacznej części na podstawach, które ci poprzednicy stworzyli. Historia Polski nowoczesnej zaczyna się od pokolenia epoki napoleońskiej – porewolucyjnej i porozbiorowej....
Czytaj więcejAlmanach – magiczne zwierciadło
Almanachy (od arabskiego al mana – miara, czas) były to w czasach romantyzmu książki zbiorowe, wydawane jednorazowo lub jako roczniki, zawierające zbiory różnego rodzaju utworów literackich wierszem i prozą. Te książki zbiorowe o charakterze antologii nazywano także albumami a w Polsce noworocznikami, którą to nazwę miał wymyślić Antoni Edward Odyniec – wydawca jednego z najważniejszych polskich almanachów romantycznych – Melitele (pod jego redakcją wyszły dwa tomiki tego wydawnictwa, w Warszawie, w latach 1829-1830). W Melitele Odyńca publikowali swoje utwory przede wszystkim przedstawiciele pokolenia romantycznego: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki (który debiutował tu anonimowo, powieścią poetycką Hugo), Józef Bohdan Zaleski, Seweryn Goszczyński, Stefan Witwicki, Aleksander Chodźko, Julian Korsak i sam redaktor – pochodzący z Litwy przyjaciel Mickiewicza, dawny filareta Odyniec. Ale obok...
Czytaj więcejPolska geografia literacka
Słynne jest zdanie Maurycego Mochnackiego, z książki O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym, że literatura narodowa jest formą samoświadomości narodowej – „uznania się narodu w swoim jestestwie”. W latach 20. XIX wieku, kiedy tego typu myślenie się narodziło, towarzyszyła mu – co może się wydać paradoksem – bynajmniej nie unifikacja systemu literackiego (to było specjalnością odchodzącego klasycyzmu), ile tegoż systemu pluralizacja i decentralizacja. Nową epokę poezji polskiej miały reprezentować „szkoła ukraińska” (z Antonim Malczewskim, Józefem...
Czytaj więcejCzy istnieje współczesny neosarmatyzm?
W dniach 22-23 września 2026 w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika odbyła się sesja naukowa pt. „Neosarmatyzm w kulturze polskiej po 1989 roku”. Sesję zorganizowały Katedra Antropologii Literatury i Nowych Mediów oraz Katedra Kulturoznawstwa, pod kierunkiem dra hab. Pawła Bohuszewicza prof. UMK. Podczas dwudniowych obrad naukowcy z wielu ośrodków akademickich, głównie młodzi, odnosili się do różnych zjawisk w kulturze ostatniego ćwierćwiecza, określonych w tytule konferencji jako neosarmackie. Próbowano tu więc m.in. po raz...
Czytaj więcejRomantyzm i jego ciągi dalsze
Ważnym obszarem badań nad dziedzictwem romantyzmu są dzieje recepcji i nawiązań do literatury tej epoki w wydaniu pokoleń późniejszych – poczynając od generacji pozytywistów, poprzez Młodą Polskę, wiek XX, aż po współczesność. Jak piszą redaktorzy książki zbiorowej Wizje romantyzmu w literaturze i publicystyce polskiej XX wieku, Maciej Urbanowski i Andrzej Waśko: Polacy w wieku XX czytali romantyków nie tyko jako autorów szkolnych lektur. Owszem, czytali ich przede wszystkim w salach szkolnych i na polonistycznych seminariach....
Czytaj więcej